Inspiratie bij de opvoeding van je HB'er

Beste Mede-Ouder,

Ouder zijn van een meer- of hoogbegaafd kind (vanaf nu voor het gemak “HB-er”) is een munt met twee zijden. Het is het mooiste, bijzonderste en uniekste cadeau dat je kunt ontvangen. Het is ook hetgeen je bijna tot waanzin kan drijven in zijn uitdagingen. 

Overigens begint hier nu vaak een lange discussie over of je kind nu wel of niet hoogbegaafd is en of een IQ van 127,7 ook telt. Ik heb het in de praktijk over cognitief getalenteerd: dat de hersenen van je kind zo bijzonder in elkaar zitten dat je kind fundamenteel anders naar de wereld kijkt.

Zelf ben ik hier ook tegenaan gelopen (mocht je meer over mij willen weten, kijk dan onderaan deze pagina). Na zes jaar met enthousiasme op het podium en in sessies met ouders de antwoorden verkondigd te hebben over het effectief opvoeden van hoogbegaafde kinderen, heb ik het de afgelopen tien jaar ook zelf in de praktijk mogen brengen. Ik sta nog steeds achter de antwoorden die ik al die jaren gegeven heb. Sterker nog: ik ben dankbaar dat ik ze vooraf heb mogen onderzoeken en formuleren. Tegelijkertijd hebben we ze wel een nieuwe dimensie gekregen door het zelf te mogen doen.

Intussen meer dan acht jaar geleden heb ik de ‘zeven uitdagingen voor getalenteerde leerlingen in het onderwijs’ geschreven. De zeven primaire redenen waarom HB-ers niet optimaal functioneren in het onderwijs. Allemaal ontzettend waar en nog steeds nuttige interventies die ik nog steeds aanraad. Tegelijkertijd is het maar een deel van de puzzel. Dit kwam ook voorbij in de live oudertrainingen die ik heb gegeven en in de casusgesprekken van Feniks Talent leerlingen. Het goed functioneren op school is maar een (klein) deel van de hele puzzel.
Als ouder van een HB-er kom je om te beginnen een serie uitdagingen tegen in jezelf:

Die leuke eigenschappen
Een hoop eigenschappen van HB-ers klinken leuk en zijn het ook. Maar als je voor de vierde keer in de week een debat hebt dat niet zou misstaan in het hooggerechtshof over het wel of niet eten van je groenten… Dan is het niet alleen een grappige anekdote.

Je verdedigen
Als je voor de zoveelste keer een ‘uitleggend’ bericht naar een andere ouder hebt moeten sturen over een stunt die je kind heeft uitgehaald, dan verzucht je toch soms wel dat het wat makkelijker zou mogen gaan.

Als ouder moet je blijkbaar alles weten
Je zit vaak met tegenstrijdige opdrachten: HB-ers hebben een noodzaak tot hoge autonomie, maar moeten begeleid worden rondom beperkte zelfregulatie. Ik ken afgestudeerde orthopedagogen die moeite hebben met die vraag, maar als ouder moet je dit maar gewoon weten?

Ouderschap komt niet met een handleiding
Overal een ‘waarom?’ bij krijgen. Er zijn weinig dingen in je leven die je zo graag goed wil doen als ouder zijn voor je kind. En dan wordt ook nog eens elk besluit onder het vergrootglas gelegd met ‘waarom-waarom-waarom’. Ouderschap komt nou niet bepaald met een handleiding.

Het komt niet van een vreemde
Daar komt dan nog bij dat je kind het van geen vreemde heeft. Hoogstwaarschijnlijk herinnert een deel van de dingen die je bij je kind ziet je aan je eigen uitdagingen en trauma’s uit je eigen jeugd. En dat doet iets met je...

Eigen gevoeligheid en rechtvaardigheidsgevoel
En bovenop het laatste komt dan nog je eigen gevoeligheid en rechtvaardigheidsgevoel. Waar is de plek voor het feit dat jij ook geen oneindig concentratie vermogen hebt. En dat jij ook gevoelig bent als er teveel op je af komt. En met name als je weer ruimte moet maken voor weer de volgende enthousiaste bui om vijf uur ‘s-ochtends (nog zo’n leuke uit het rijtje: weinig slaap)? Wanneer ben jij aan de beurt?
En de omgeving?
En als je er dan met jezelf uit bent dan heb je het nog te stellen met de mensen in je omgeving. Van je vrienden tot goedbedoelende adviseurs:

De standaard is niet voldoende
Het gewone recept past niet. Veel “standaard trucjes” die in opvoedingsboeken staan worden in no-time doorzien door deze kinderen. Een kind vertelde me eens over zijn moeder die nota bene ontwikkelingspsycholoog was: “ik heb alle boeken uit haar kast gelezen en kan nu vertellen waar haar opvoedstrategie vandaan komt”.

Standaard advies
Veel advies dat je tegenkomt is toch vaak redelijk dertien in een dozijn alsof alle HB-ers hetzelfde zijn en scheert vrij kort door de bocht alle kinderen en ouders over één kam.

Nooit goed
Soms is het advies ééndimensionaal vanuit een bepaald perspectief van iemand die een fantastisch antwoord gevonden heeft voor hun eigen kind of een kleine groep kinderen en dat vervolgens als het recept ziet voor iedereen.

Altijd meer en toch teveel?
Je moet vaak jarenlang vechten voor je kind, want als jij dat niet doet gebeurt er niets. Tegelijkertijd is er ook een moment dat je de problemen erger maakt omdat je als “redder” optreedt of als tijgerouder er teveel bovenop zit.

Luxeprobleem
Probeer maar eens aan mensen in je omgeving uit te leggen dat het hebben van een HB-er een probleem is. De meesten zien het als een luxeprobleem: arme jij, teveel talent... Dat is een beetje alsof je teveel geld hebt en nu belasting moet betalen.

Het is nooit goed
Als je je kind niet genoeg uitdaagt en eens gewoon kind laat zijn, dan haal je er niet uit wat er in zit. Maar als je te veel pusht dan laat je het niet genoeg kind zijn. Er lijkt niet echt een perfect antwoord te zijn.

In gevecht met het systeem

Vervolgens heb je nog de uitdagingen binnen het systeem:
Ondanks het feit dat je waarschijnlijk zelf bovengemiddeld intelligent bent word je zo zeker niet altijd behandeld. Hieronder zal ik je een van mijn verhalen vertellen..

Hoewel in de wet staat dat je kind recht heeft op “onderwijs dat aansluit bij zijn ontwikkeling” en er een recht op passend onderwijs is, komt het helaas nog maar al te vaak voor dat je hiervoor moet vechten en soms een vermogen moet betalen.

Met regelmaat moet je het gesprek aangaan met iemand die minder weet over HB dan jij en wellicht ook niet altijd even intelligent is. Dat maakt mensen natuurlijk geen slechte personen. Wel kan dit behoorlijk frustrerend zijn, ook voor jouw kant van de tafel.

Specialisten
In onze vele omzwervingen met onze prachtige meiden (iets meer daarover in de pagina over ‘dubbel bijzonder’) zijn we hier op alle mogelijke manieren tegenaan gelopen. Zo kwamen we op enig moment aan bij een specialistische jeugdzorg-instelling die hoog aangeschreven staat. Hierin kwamen we terecht in een multidisciplinair begeleidingsteam dat ons gezin ging ondersteunen. Deel hiervan was een 'Opvoedtraining'. Hierin zouden we ondersteund worden in onze opvoeding van de meiden, omdat daarin een sleutel lag van de oplossing.

Niet laaiend enthousiast
Ik was niet direct laaiend enthousiast over het idee, maar heb me echt erop ingesteld dat ik er iets van ging maken. Tot we echter in de derde sessie voor de tweede keer aan de slag gingen met “leren aardige dingen tegen je kinderen te zeggen”. En toen we na een half uur aangekomen waren bij dat het niet telt als je zegt: “je hebt goed je best gedaan. Ik zou willen dat je dat eindelijk eens wat vaker doet” was ik er klaar mee.

Geen gesprek mogelijk
Er was geen gesprek over te hebben. Ik vroeg eerst naar differentiatie op onze situatie. Dat kon niet, want de methode was op deze manier geschreven en onderbouwd. Toen ik vroeg naar deze onderbouwing en doelmatigheid van de aanpak, werd er gerefereerd naar “wetenschappelijke onderzoeken”. Na een tijd doorvragen was het een onderzoek wat in de praktijk op een kleine groep kinderen (van een compleet ander type) was gedaan.

Doorverwijzing
Hey, ik zou het mijn ergste vijand nog niet toewensen om mijn oudertrainer te worden, maar als we er dan geen volwassen gesprek over kunnen hebben dan ben je met mij snel klaar. Gelukkig zijn we daarna snel doorverwezen naar een ontzettend gave klinisch neuropsycholoog die echt enorm geholpen heeft.


Herkenbaar?
Anyway, als je je in bovenstaande herkent, dan ben je op de goede plek. Ik ben hier driedubbel mee bezig. 

Zelf vastgelopen
Om te beginnen ben ik zelf een vastgelopen hoogbegaafde. Na drie middelbare scholen eindelijk na acht jaar met hakken over de sloot het VWO gehaald. Nooit een studie afgemaakt. Als ouder van een (dubbel bijzondere) hoogbegaafde. En als ‘expert’ (voor wat dat waard is), die al meer dan tien jaar bezig is met het opzetten van scholen en voorzieningen voor hoogbegaafde leerlingen.

Ook met voorbereiding moeilijk
Er is niets wat je zo goed wilt doen in je leven als ouder zijn.Voor de meeste mensen is dit al een pittige opdracht. Met hoogbegaafde kinderen nog veel meer. Met terugwerkende kracht voel ik me echt gezegend dat ik in feite voordat ik eraan moest beginnen al een soort “mastergraad in HB-opvoedkunde” had. Dit zorgde ervoor dat ik relatief voorbereid was. En dan nog is het een enorme opgave.

Toen ik hoorde dat er nog steeds mensen naar de opleiding van Novilo tot Zelfstandig Talentbegeleider komen die eigenlijk geen zelfstandige willen worden, maar als ouder sterker willen worden kon ik het niet geloven. 7.000 euro betalen voor een beroepsopleiding, waarbij verschillende oud-studenten intussen meer dan het tienvoudige hebben terugverdiend, is één. Maar datzelfde geld neerleggen om een betere ouder te worden vind ik toch wat gortig. 

Daarbij liep ik laatst weer eens grondig vast thuis in hoe om te gaan met onze meiden. Maar tegelijkertijd stond me bij: voor mij is dit een uitdaging en dan heb ik nog een belachelijke hoeveelheid kennis, een enorm netwerk van experts én de ervaring van honderden casuïstiek-rondes achter me. Je zult dit maar zonder al deze bronnen moeten doen!

De Oudertraining is een feit.

Dat was de reden om toch de knoop door te hakken. Al de afgelopen vijf jaar staat er in elk meerjarenplan “oudertraining opzetten”. En elk jaar doen we het niet omdat het moeilijk te verantwoorden is qua tijd en energie naast het werk voor de School of Understanding, het werk wat we doen voor hele regio’s en samenwerkingsverbanden en de honderden scholen de we begeleiden.

Waar een wil is, is een weg
Maar waar een wil is, is een weg. Dit moet gewoon. Dit is niet het zakelijk verstandigste besluit dat ik ooit genomen heb, maar wel één waarbij mijn gevoel zegt dat het moet gebeuren. De eerste stap is een gratis trainingsserie. Een aantal momenten waarin jij en ik in gesprek kunnen gaan over de uitdagingen als ouders in het opvoeden van een hoogbegaafd kind. Ik zal mijn bibliotheek met je delen, de materialen waarvan ik geleerd heb en een jaarschema waarmee je je eigen mastergraad in HB-ouderschap kunt halen. 

Ik hoop dat je mee komt doen en dat dat zorgt dat je de eerste dertig valkuilen waar ik als kind en als ouder ingetrapt bent kunt voorkomen. En mocht er na bovenstaande enige twijfel mogen zijn: ik hou eindeloos veel van mijn prinsesjes en zou ze niet inruilen voor al het geld van de wereld. Ik hoop dat jullie dat ook zo voelen over jullie kinderen.

Breng het beste naar boven in jezelf, 
   En in elkaar,


      Tijl Koenderink



Data van de Eerste sessies Online Oudertraining 
Hieronder vind je de data van de eerste online oudertrainingen. De sessies worden opgenomen en kunnen worden teruggekeken, maar door live aanwezig te zijn kun je direct je vragen stellen. Zorg er dus voor dat je de data in je agenda zet!
  • Uitdaging van het Opvoeden van Hoogbegaafden : 7 januari om 20:00 u
  • HB opvoeden in de praktijk: 13 januari om 20:00 u 
  • ​Dubbel Bijzonder Ouderschap: 20 januari om 20:00 u
  • In een jaar naar een Mastergraad in Ouderschap: 27 januari om 20:00 u

PS...

PS: Ken je me niet en wil je iets meer weten over mijn achtergrond? Als eerste ben ik natuurlijk vader van drie prachtige dochters. Daarnaast ben ik ondernemer en heb ik verschillende organisaties opgezet zowel binnen als buiten het gebied van hoogbegaafdheid. Een paar plekken waar je meer over me kunt vinden:
- Er is ooit een segment over me gemaakt bij Altijd Wat
- In de Podcast met David van Balen en de podcast met Thijs Lindhout vertel ik meer over wat ik doe en waarom. Dit zijn wel verhalen van bijna twee uur per stuk :)
- Wil je meer over mijn eigen persoonlijke verhaal als vastgelopen hoogbegaafde weten? Dat kun je in mijn presentatie op de NOT over mijn eigen verhaal in onderpresteren vinden

PPS: Ben je niet alleen ouder van een hoogbegaafd kind, maar ook nog eens van een dubbel-bijzonder kind? Kijk dan ook op die pagina..
Wij behandelen jouw gegevens met respect voor jouw privacy. Lees gerust onze privacyverklaring